-
فۆتۆ راوێژ
Jan
7
ئهوهی وا زاناتره ، گهورهتره .
دسته بندي: ڕوانگه و ڕهخنه, کۆمهڵگا | 2 نظر
ههژار له ” چێشتی مجێور ” دا بۆ ” خانی ” کوڕی خۆی وای نووسیوه :
” ههوڵ بده باوکت به بۆنهی تۆوه بناسن نهک تۆ به بۆنهی باوکتهوه “
لهو رۆژهوه خۆم ناسیوه ، تهنیا له بهر ئهوه که به ڕاستی ئهدهبی کلاسیکی کوردی تا ڕادهیک بهرههمی نێو خانهقاکانی بنهماڵهی نقشبهندیه ، خۆم به سهر بهرز و بهختهور زانیوه که منیش کهسێکم لهو بنهماڵهیه . بهڵام کهسانێ ههن که هێشتا وائهزانن دهوری شێخایهتی و بهگایهتی ماوه و خۆیان به سهرتر له خهڵک ئهزانن و به بیر و بۆچوونێکی کۆنهپهرهستانهوه خهریکی نووسینهوهی به ناو ” شجره نامه ” ن . کهچی نازانن کۆمهڵگا گۆڕانکاری به سهر دا هاتووهو جیل و نهوهی ئێستا ، ئهوهی وا زاناتره ، به گهورهتر و سهرتری ئهزانن .
Jan
2
نان!
دسته بندي: بێ تووانج, ههمهڕهنگ, کۆمهڵگا | 1 نظر
Nov
8
عهدنان کهریم
دسته بندي: ههمهڕهنگ | 4 نظر
پاییز بوو باران نم نم ئهباری
نیگای چاوانی پاییزو مهستی
وهک چهم ڕژایه دهشتی گیانمهوه
دهستی خۆزگهمی خسته نێۆ دهستی
…
له شهوه پاییزێکی درێژی کوردستاندا ، کهناڵی کورد سات ، میوانداری هونهرمهندی گهوره ” عهدنان کهریم ” ی کرد . ئاشنایی من له گهڵ دهنگ و کهسایهتی ئهم هونهرمهنده ئازیزه ئهگهڕێتهوه بۆ ساڵی 88 ی زایینی کهمێ دووای کارهساتی دڵ تهزێنی ههڵهبجهی شههید . ئهوسا و ئێستاش ، به دهنگی ئهم کهڵه هونهرمهنده ، خهم و مهراق به با ئهدهم و دهفتهری بیرهوهریهکانم وهرهق ئهدهمهوه .
بهڕای من فاکتهری ههره گرنگ له سهرکهوتنی هونهری ” عهدنان کهریم ” ، به پێچهوانهی بهناو هونهرمهندانی ئێستای کوردستان ( به تایبهت له باشووری کوردستان ) دا ! ، بوونی ڕۆح و مۆرکێکی کوردیه که به ئاواز و گۆرانیهکانیهوه دیاره . ڕۆحێ که تهنیا و تهنیا به دهنگی تایهرتۆفێق و عهلیمهردان و حهمهی ماملێ و زیرهک و … وه دیاره . فاکتهرێتر که وای له ” عهدنان کهریم ” کردووه که ببێ به ئهو هونهرمهندهی که منی کورد شانازی پێوه بکهم و ئهکهم ، ئهوهیه که ” کا عهدنان ” به زیرهکی و وهسواسێکی تایبهت به خۆی له گوڵزاری شاعیرانی کورددا شێعر و هۆنراوه ههڵئهبژێرێ و ئاوازیان له سهر دائهنێ . ئهوه نییه که جوانترین غهزهڵهکانی نالی و وهفایی ئهکا به سۆزێکی ئاسمانیو ، وا له مرۆڤ ئهکا ههست به نهمری و زیندوویی نالی و وهفایی و هێمن و … بکات !!! ئهم هونهرمهنده گهوره له دووایین بهرههمی ( به نێوی ” خاتوون ” ) له گهل گروپی ” کامکار ” هکاندا ، به خوێندنی هۆنراوهکانی شاعیری هاوچهرخ ، ” عهبدۆڵا پهشێۆ “ ئهوهی نیشان دا که تووانای ئهوهی ههیه که شێعری نوێ بکا به ئاوازی ڕهسهن و دیوهخانی گۆرانی و هونهری کوردی پێ دهوڵهمهندتر بکات .
له یهک دێڕدا تهنیا ئهتوانم بڵێم که ” عهدنان کهریم ” له بهرزایهکانی هونهرهوه هاتووه و ههر له یهکهم کاری هونهریهوه له لووتکه و ترۆپکی هونهردا خۆی بینیوهتهوه .
**********
* با ههموومان به کڕینی ئهلبۆمی ئۆرجیناڵ هاندهرێ بین بۆ پاڵپشتی کردنی هونهرمهندانی کورد بۆ کاری باشتر!
Oct
2
ساڵێکیان له قوتابخانهی مهولهوی کورد له مهریوان وانهی ئهدهبیاتم ئهووت . ئهو کاته تازه بۆ مهدرهسهکانی ناوهندی ( راهنمایی ) شیریان ئههاورد . شیر له نایلۆنگهلێکی چکۆله ، که بڕێ جار چهند دانهیکیان کون ئهبوون و بۆ گهنیان رۆژهڕێیک ئهڕۆیشت .
ئێوارانێک دووای تهواو بوونی ماوهی خوێندن ، بهڕێوبهری خوێندنگا مناڵێکی ڕهش و ڕووتی به گریان هاورده ژوورهوه . مناڵ له ژێر کراسهکهیدا نزیک به ده دانه شیری شاردبووهوه ! له یهکێ له نایلۆنهکانیش ، شیر به سهر زگ و ناولاقی مناڵدا چۆڕهی ئههات .
هاوکارهکان دهورهیان دا بوو ، ههر کامیان شتێکی ئهووت . یهکێ سوخورمهی تێ ئهکوتاو پێی ئهوت : دزه !!! یهکێکیتر ئهی ووت : … !!! لهو ناوهیشدا هاوکارێکیتر به دووربینی مۆبایلهکهی – که وا بزانم تازه کڕی بووی – لهو مناڵهو شیرهکانی فیلمی ئهگرت !
**************
من نازانم ئهو هاوکاری منه دووایی چۆن له ڕووی ئههات ئهو فیلمه نیشانی کهسانێک یان تهنانهت ماڵ و مناڵی خۆی بات !؟ ئهی ئهوه نییه داهاتووی مناڵهکانی ئهم نهتهوهیه ، ههر چییک بێت ، سهمهرهی ماندووبوون و ههوڵ و تێکۆشانی منی مامۆستا و تۆی باوک و دایک و ههر ههموومانه .
May
5
Apr
10
یهکهم : هاوڕێیکم ههیه ههر کات بیهوێ له شهقامی یهکتهرهفه تێپهڕێتهوه ، سهیری ههر دوو لای ئهکات ! ئهو پێێ وایه له کۆمهڵگای ئێمهدا جاری وا ههیه کهسهکان نازانن له چه کونێکهوه ئهگهزێنو له چه شوێنێکهوه بۆیان ئهگهیت ! بۆیه ئیتر هیچ متمانهی بهو شهقامه یهکتهرهفه نهماوه ، که ماشینێک لهو سهرهوه نهیتو پێیدا نهماڵێ !!!
دووهم : چهند ساتێک بهر له نووسینی ئهم بابهته بیرم لهوه ئهکردهوه که ئاخۆ له کام یهک له ووڵاتانی جیهاندا ، خهڵکهکهی ئهوهنه بێکار بن؟! ، یهک یهک و دوو دوو – به ژنو پیاو ، کوڕو کچ ، پیرو گهنجهوه – تهنیا و تهنیا له بهر چاوگێڕان و زیتڕوانین له یهکتر و له مێرد و ژنی یهکتر ، بێنه شهقامی سهرهکی شارهکهیان و پیاسهی ئێوارانیان بکهن !؟
Mar
21
نهورۆز
دسته بندي: ههمهڕهنگ | 3 نظر
بههار وهک یهکهمین وهرزی ساڵ موژدهی تازهبوونهوهو نوێبوونهوهی سروشت و خاک و دار و بهردی پێیه . کوردیش وهک گهلێکی خاوهن مێژوو له رۆژههڵاتی ناوهڕاست ،ههر له دێرزهمانهوه یهکهم ڕۆژی وهرزی بههاری وهک دهستپێکی ساڵی تازهی خۆی داناوه . دهستپێکی ساڵی تازهی کوردی نیشان دهری ڕۆحینوێخوازی و خۆتازهکردنهوهی گهلێکه به درێژایی مێژوو .
له بهراوردێکی ساده له نێوان دهستپێکی ساڵی تازهی زایینی ( یهکهم ڕۆژی مانگی ژانویه له زستانێکی سارد و سڕدا ) یان ساڵی تازهی قهمهری ، یان … ، له گهڵ دهستپێکی ساڵی تازهی کوردی که هاوکاته له گهڵ یهکهم ڕۆژی بههار و هاوڕێیه له گهڵ بۆن و بهرامهی گوڵ و گیا و خاک و باران و … دا ، بۆمان دهر ئهخات که کورد ههر له دێر زهمانهوه تووانیویهتی به جوانترین و ڕێک و پێکترین شێوه سهری ساڵی خۆی دهست نیشان بکات و ههردهم تا ئهمڕۆ یادکردنهوهی به زیندوویی ڕابگرێت . ئافهرین لهو ڕۆحه تهڕوتازهیه ، ئافهرین لهو ههسته پاک و خاوێنه ، ئافهرین لهو سهری ساڵه و ههزار ئافهرین لهو نهورۆزه .
نهورۆز و سهری ساڵی 2711 ی کوردی پیرۆز بێت،به هیوای دوواڕۆژێکی ڕووناک .
Feb
3
جمهوری از نوع عربی!
دسته بندي: فارسی, ڕوانگه و ڕهخنه | 5 نظر
جمهوری یکی ازسیستمهای رایج حکومتی درجهان است . بسیاری از ملتهای جهان عنوان جمهوری را پیشوند نام کشور خود قرار دادهاند ، پیشوندی که در برخی از کشورها همراه با فدرال ، خلق ، دمکراتیک ، اسلامی ، … و بالاخره عربی است . دول متعدد عربی در خاورمیانه و شمال آفریقا از زمان استقلال تا حال ، به صورت پادشاهی ، یا به صورت دیکتاتوری ، آن هم از نوع جمهوری عربی ! اداره شدهاند .
سالهاست در بسیاری از کشورهی عربی حاکمانی هستند که خود را رییس جمهور میخوانند و بر مردم حکمرانی میکنند . قـذافی در لیبی ، بن علی در تونس ، حافظ اسد و پسر خلفش !!! در سوریه ، صدام معدوم در عراق ، صالح و اگر عمر باقی باشد پسرش در یمن ، … و بالاخره مبارک در مصر ، _ که دیگر فضا برای جانشینی پسرش !جمال مبارک مساعد نیست _ ، … . اینها مردانی بوده و هستند که سالها با توسل به وحشت و سرکوب خود را رییس جمهور ! خوانده و هر کدام در این منصب _ که در کشورهای دمکراتیک مدت انتصاب آن 4 سال بیشتر نیست _ ، بیشتر از 30 یا 40 سال است که به مردم خود خدمت میکنند !!!
تحولات اخیر تونس و حالای چند کشور عربی ، _ به خصوص مصر _ بیانگر این واقعیت است که جهان عرب از سیستمهای حکومتی خود _ پادشاهی و جمهوریهای 30ساله و 40 ساله _ خسته شدهاند و خواهان تغییر بنیادی در نحوهی ادارهی ممالک عربی هستند .
پایان تحولات جهان عرب و به خصوص مصر هر چه باشد ، حسنی مبارک مانند بنعلی در تونس ، رفتنی است و این سرنوشت در آیندهای نزدیک دامنگیر سایر حاکمان در جهان عرب خواهد شد . در این مقطع زمانی آنچه مهم است اینست که : آیا جهان عرب شاهد گذر از دیکتاتوری به دمکراسیست و دارای ظرفیتهای پذیرش دمکراسی هست!؟
Sep
30
ههرمێ و ههڵووژهو قهیسی !
دسته بندي: ڕوانگه و ڕهخنه | 4 نظر
ماوهیک لهمهو پێش نیازم وا بوو له سهر ڕهوتی به لاڕێدا بردنی ئاوازو گۆرانی ڕهسهنی کوردی لێره له ” ڕاوێژ ” نووسینێک بڵاوبکهمهوه ، بهڵام به هۆی ههندێ گیرو گرفتی ژیانهوه نهم تووانی ! بابهتی ژێرهوه له نووسینی هاوڕێی ئازیز و چهندین ساڵهم کاک ” عماد کهریمیان ” ه ، که له ژماره 48 ی حهوتهنامهی ” دیدگاه “ دا بڵاوی کردۆتهوه ، دهقاودهق قسهی دڵی منی کردووه ! بۆیه لێرهدا لهسهر ئیزنی ، ههر باناوی خۆیهوه بڵاویئهکهمهوه :
ههرمێ و ههڵووژهو قهیسی !
بێ گومان فهرههنگ و کولتووری ههرنهتهوهیهک ئاوێنهیکه که ئاستی بیر کردنهوهی ئهو نهتهوهو چۆن بیر کردنهوهیان نیشان ئهداو به ورد بوونهوه له سهر بهشهکانی کوولتووری ههر کۆمهڵگایێ وهکوو زمان ، جل و بهرگ ، موسیقا ، ئهدهبیات و … ئهتووانین گهلێ زانیاری له سهر ئهو کۆمهڵگایه به دهست بێنین . گۆرانی نوێنهری دوو بهشی هونهری کۆمهڵگایه ؛ شێعر و مۆسیقا . به هێز بوونی گۆرانی ههر نهتهوهیک ئهو ڕاستیه دهر ئهخات که ئاستی بیر کردنهوه له نێۆ مرۆڤهکانی ئهو نهتهوهیه له سهرهوهیهی بهم جۆره تووانیویانه کاری هونهری واته شێعر و مۆسیقای به هێز بهرههم بێننن . گهلی کورد وهکوو گهڵێکی ڕهسهن و چهند ههزار ساڵه ، تووانیویه له بهشی گۆرانیدا قسهی بۆ ووتن ههبێ و ههزاران گۆرانی بههێز و نهمری له خهزێنهی کولتووری خۆیدا تۆمار کردووه . به ڕاستی له داوێنی چیا سهر کهشهکانیدا هۆنهرمهندانێ گهوره پهروهرده بوونهو بهرههمی گهورهیان خوڵقاندووه .
شاعیران ، گۆرانیبێژان و مۆسیقاوانانێ که له شهوگاری ڕهشی بن دهستیدا تووانیان ئهرکی خۆیان وهکوو هونهرمهندێ به چاکی جێ به جێ بکهن و وهکوو ئهستێرهی پرشنگدار له ئاسمانی هونهری کوردهواریدا بگهشێنهوه و له دڵی خهڵکا نهمر بن .
له پاش رزگار بوونی باشووری کوردستان و دامهزراندنی حکوومهتی ههرێمی کوردستان ، هیواکان بۆ پهره پێدان به هونهری ڕهسهنی کوردی زۆرتر بووهوه . پاش ساڵهها چهوساوهیی و ڕۆژ ڕهشی بۆ یهکهم جار له مێژوودا ههلێ ڕهخسا که له ناوچهیکی ڕزگار کراودا خزمهتی ڕاستهقینه بکرێ به هونهر و ئهدهب و کولتووری لاواز کراوی نهتهوهیک . بهڵام سهد مهخابن له کوردستانی باشووردا وهڵامی هیواکان نهدرایهوه و بهرپرسان له جێی خزمهت به هونهر و کولتووری ڕهسهن ، دهستیان کرد به کاولکاری هونهر و کوولتوور . هونهرمهندانی گهوره و ڕاستهقینه کهوتنه پهراوێزهوه و دهنگیان خنکێندرا . هاوکات کهسانێ که سووکایهتی و قهشمهری و لاسایی کردنهوه گهورهترین هونهریانه بوون به هونهرمهندانی گهورهی نیشتمانی و بایهخیان پێدرا و یهک له دووای یهک وهکوو قارچک ههڵتۆقین . به ڕاستی بهرههمی دهیان ساڵ خهبات و شۆڕشی نهتهوهیک ( لانی کهم له بوواری هونهریدا ) دهبێ گۆترهیی کردنی هونهر بێ !؟ جا ئهوهی که زۆر جێگای پێکهنینه ، ههبونی وهزارهتێکی گهورهی دهم پڕ کهره به نێوی وهزارهتی رۆشنبیری حکومهتی ههرێمی کوردستان .
زۆر سهیره له کهش و ههوای دیکتاتۆریهتی ڕهشی بهعسیدا هۆنهرمهندانێ وهکوو مامۆستا عهلی مهردان و مامۆستا تایهر تۆفێق ، … ، بهرههم دێن بهڵام له وهزارهتی رۆشنبیری حکوومهتی کوردستاندا ؛ عهزیز وهیسی و دهیان قهشمهری وهکوو ئهو درووست ئهبن و گهوره ئهکرێن و بایهخیان پێئهدرێن .
به ڕاستی ئایا ئاستی ڕووناکبیری له کوردستانی باشووردا تا ئهو ڕادهیه نزم بۆتهوه که له سووکایهتی به هونهر چێژ وهر ئهگرن !؟ ڕووی پێنووسی من لهم ووتارهدا له بهر پرسانی وهزارهتی ڕۆشنبیری و کهناڵه ئاسمانیهکانه که به ڕای من خهریکن به بایهخ دان به کهسانی نالایهق دهنگی هونهرمهندای ڕاستهقینه ئهخنکێنن . ئایا رۆژی ئهوه نههاتووه که به ههموومانهوه ههوڵ بدهین بۆ چاکسازی هونهری نهتهوهکهمان ؟
تا کهی ڕێگه بدهین ههر کهسێ به ناوی هونهرمهندهوه سووکایهتی بکا به هونهر ؟ تا که ی رێگه بدهین هه ر قسه ی قۆر ۆ ناحهزێ به ناوی شێعرهوه بکرێ به گۆرانی ؟ رۆژگارێ گوێگری کورد به دڵ و به گیانهوهو گوێی ڕا ئهگرت بۆ دهنگی ” شیرین بههاره ” ی تایهر تۆفێق و ” خهمگین و دڵ پهشێوم ” ی سهید عهلی ئهسغهرو ” دیسان شهوهات ” ی حهسهن زیرهک و ” ڕۆحهکهم ڕووی خۆت بنوێنهی ” ماملێ و چێژی لێ وهر ئهگرت ، بهڵام ئێستا دهبێ گوێ بیستی چی بن ؟ ” به چهندی گوڵ به چهندی ” (نرخدانان بۆ مرۆڤ و لهش فرۆشی )
” هیچ به خۆڕایی ناڵێم ، ماچ بهو دینار بسێنه ” ( هاندان بۆ ماچ دان به پارهو ، بازرگانی کردن به لهشی مرۆڤ )
” ههرمێ و ههڵووژهو قهیسی ، ئهمنم عهزیزی وهیسی ” ( ؟؟؟؟؟!!!!!!)
به داخهوه چی بووین و ئێستا چیمان به سهر هاتووه ؟؟!! نهتهوهیک که له مێژووی هونهری خۆیدا لاوک و حهیران و سیاچهمانهو هۆره و لۆرهو دهیان جۆره گۆرانی و مۆسیقای دڵنشین و ئاسمانی ههیه ، بۆچی ئهبێ هێنده دووا کهوێ که ئهمڕۆ ناوی سووکایهتی و قهشمهری بنێن هونهرو ، ههرمێ و ههڵوووژه و قهیسی کاناڵهکانمان داگیر بکهن !!!
